انسان کامل کیست؟ – ایسنا



محققان گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران معتقدند: انسان کامل و توسعه­‌یافته، همان انسانی است که بر محور انسانیت و اصول فطرت تکامل می­‌یابد و با یاری جستن از سه منبع عقل، وحی و تجربه، راه تعمیق و گسترش اصول انسانی را، در عرصه­‌های حیات خود باز می‌کند.

به ‌گزارش ‌ایسنا، در پژوهشی که در حوزه علوم انسانی انجام شده، مبانی انسان‌شناختی روش تربیتی قرآن و حدیث در بعد اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است.

انسان­‌شناختی، شناخت ماهیت انسان و جنبه­‌های گوناگون شخصیت اوست. بنابراین، می­‌توان گفت مبانی انسان­‌شناختی سبک تربیتی در بعد اجتماعی، آن دسته از عناصر و رهنمودهای دینی است، که به‌صورت اصول مسلم درآمده است و برای رفتار و عملکرد انسان، جنبه­‌ی زیربنایی دارند و به­‌نحوی، چگونگی عملکرد انسان را تبیین و تعیین می­‌کنند.

آن‌گونه که محققان می‌گویند، تربیت اجتماعی درجایی قابل‌تصور است، که برای انسان­‌های دیگر در اجتماع، حقوق و تکالیفی در نظر گرفته شود؛ زیرا «تربیت» فرایندی است، که هدف آن در بُعد اجتماعی، تسهیل عمل به وظائف اجتماعی، در مقابل سایر انسان­‌ها و موقعیت­‌های اجتماعی است. بنابراین لازمه­‌ یک نظام تربیت اجتماعی منسجم، در نظر گرفتن عوامل تأثیرگذار بر سبک تربیتی افراد انسانی، در جامعه است.

در وضعیت کنونی، بررسی و شناخت مبانی انسان­‌شناختی در بعد اجتماعی، امری ضروری است؛ به دلیل آنکه هرگونه نقصانی در شناخت انسان، به نقصی در نظام تعلیم و تربیت منجر خواهد شد. در همین زمینه، پژوهشگرانی از دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم و دانشگاه تهران به بررسی مبانی انسان­‌شناختی سبک زندگی در تربیت اجتماعی، از دیدگاه قرآن و روایات پرداخته‌اند.

در این پژوهش از شیوه­ توصیفی- تحلیلی استفاده شده است و به روش کتابخانه­‌ای، اطلاعات مورد نیاز جمع آوری شده‌اند.

بر اساس یافته‌های پژوهش و بر مبنای مطالب مورد بحث، چنین به دست می­‌آید که به­ طورکلی چگونگی رفتار، در هر سبکی از تربیت، بر جهان­‌بینی حاکم بر آن سبک و نوع نگاه به انسان مبتنی است و بدون شناخت انسان، شناخت خدا، هستی و چگونگی رفتار انسان در جامعه، تبیین نخواهد شد.

به گفته عبدالهادی فقهی­‌زاده، استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران و همکارش در این تحقیق: «در سبک تربیتی اسلام، انسان موجودی دوبعدی و ترکیبی از جسم و روح است و انسانیت انسان و واقعیت وی، وابسته به روح اوست. انسان علاوه بر طبیعت ثانوی، که برآمده از فرهنگ است، طبیعت اولی نیز دارد، که در متن خلقت، در وجود او نهاده شده، که در قرآن از آن، به فطرت تعبیر شده است».

این محققین معتقدند: «در حوزه­ تربیت اجتماعی، رشد و کمال انسان، چه ازلحاظ روحی و روانی و چه ازلحاظ مناسبات اجتماعی، به مسئولیت­‌پذیری او ارتباط دارد و موجب رشد اخلاقی و انسانی و درنتیجه، افزایش رفاه اجتماعی افراد جامعه خواهد بود. در سبک تربیتی اسلام، انسان موجودی هدفمند است، که با اراده و اختیار خود، می­تواند به آن هدف، یعنی سعادت دست یابد. آنچه ملاک ارزش افعال انسانی است، اختیار است، که به‌وسیله‌ آن، می­‌تواند از حالت انفعالی خارج شده و بر غرایز، حاکم شود».

زیست عقلانی انسان، در سبک زندگی اسلامی، جایگاه ویژه­‌ای دارد؛ زیرا ملاک برتری و امتیاز انسان بر سایر حیوانات، به دلیل قوه­ تفکر و خرد اوست و کیفیت حیات بشری در این ساختار، به حاکمیت عقل در مقابل احساس است.

فقهی زاده و همکارش می‌افزایند: «با توجه به تفسیری که از ماهیت و هویت انسان در آموزه­‌های اسلامی ذکر شده است، می­توان به “الهی بودن” و “فطرت­ محور بودن” انسان، اعتقاد داشت. ازاین‌رو، انسان کامل و توسعه­یافته، همان انسانی است، که بر محور انسانیت و اصول فطرت تکامل می­‌یابد و با یاری جستن از سه منبع عقل، وحی و تجربه، راه تعمیق و گسترش اصول انسانی را، در عرصه­‌های حیات خود باز می­‌کند. حقیقت­‌گرایی و زیبایی­‌گرایی، فطری انسان است. آنچه، برای انسان اهمیت دارد، جهت دادن به امیال و فطرت­‌ها است. در سبک تربیتی اسلام، فطرت کمال‌جویی به فطرت زیبایی­‌گرایی جهت می­‌دهد؛ تا در طریق خداجویی قرار گیرد. ازاین­‌رو، در زندگی مؤمنانه، گرایش به زیبایی، گرایش به دنیای معنوی است؛ زیرا پیروی از خواسته­‌های نفسانی و حیوانی، موجب تباهی دین می­‌شود».

نتیجه‌گیری نهایی محققین فوق از این پژوهش که یافته‌های آن در دوفصل نامه «آموزه­‌های تربیتی در قرآن و حدیث» از انتشارات دانشگاه ایلام به چاپ رسیده است، بدین شرح است: «انسان کامل و توسعه­‌یافته، همان انسانی است، که با حرکت بر محور انسانیت و اصول فطرت، تکامل می­‌یابد و با یاری جستن از سه منبع عقل، وحی و تجربه، راه تعمیق و گسترش اصول انسانی را، در عرصه‌های حیات خود باز می­‌کند».

انتهای پیام

منبع: خبرگزاری ایسنا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *