جای خالی پژوهش‌های ملی در حوزه علوم انسانی



مدیر علمی پیمایش ملی خانواده اظهار کرد: یکی از ضعف‌هایی که در کشور در حوزه پژوهش‌های علوم انسانی داریم این است که طرح های ملی زیادی در این زمینه وجود ندارد و همین محدود بودن تعداد پیمایش‌های ملی در حوزه علوم انسانی باعث می‌شود که اطلاعات دقیقی درباره علوم انسانی نداشته باشیم.

دکتر ایرج فیضی در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان این که پژوهش‌هایی که تا به حال در حوزه علوم انسانی و اجتماعی کشور انجام می‌شده پژوهش‌های کوچک و با جمعیت محدودی بوده، گفت: در ایران، پژوهش‌های ملی زیادی وجود ندارد و تعداد آن‌ها بیش از دو یا سه مورد نیست.

وی افزود: یک تفاوت بین پژوهش‌هایی که در ایران و کشورهای دیگر انجام می‌شود این است که در کشورهای دیگر موسسات پژوهشی وجود دارد و این موسسات در خصوص مسائل مختلف کشور خود پژوهش‌های ملی انجام می‌دهند. پژوهش‌های انجام شده در کشور ما و در بسیاری از کشورهایی که در سیستم‌های پژوهشی توسعه خوبی ندارند، پژوهش‌های کوچکی است و در یک جمعیت و منطقه جغرافیایی خاص انجام می‌شود.

عضو هیئت‌علمی جهاد دانشگاهی ادامه داد: اطلاعات پژوهش‌های ملی برای دستگاه‌های اجرایی و نهاد ‌های سیاست‌گذار مفید است و علاوه بر آن، محققان هم با استفاده از پژوهش‌ها می‌توانند به ارائه نظریه بپردازند و در نتیجه رشد علمی اتفاق می‌افتد.

رییس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی تصریح کرد: یکی از حوزه‌های فعالیت جهاد دانشگاهی، علوم انسانی و اجتماعی است. یکی از ضعف‌هایی که در کشور در حوزه پژوهش‌های علوم انسانی داریم این است که طرح های ملی زیادی در این زمینه وجود ندارد و همین محدود بودن تعداد پیمایش‌های ملی در حوزه علوم انسانی باعث می‌شود که اطلاعات دقیقی درباره علوم انسانی نداشته باشیم. ما این ضعف در سیستم پژوهشی را شناسایی کردیم و در دستور کار قرار دادیم تا جهاد دانشگاهی به عنوان یک موسسه پژوهشی با سابقه که دارای امکانات و گروه‌های مختلف است نقش خود را ایفا کند.

وی با بیان این که برنامه‌ریزی‌هایی در حوزه علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی صورت گرفت که پژوهش‌های ملی انجام بگیرد گفت: در همین رابطه، چند موضوع در دستور کار داشتیم و شرط  انتخاب این موضوعات این بود که علاوه بر این که یک مسئله اجتماعی باشند، اهمیت پژوهشی نیز داشته باشد. خانواده از جمله این موضوعات پیشنهادی بود. ما در حوزه خانواده، مسائل و مشکلاتی داریم مثلا؛ گاهی آمارهایی در حوزه خانواده همچون نرخ طلاق، بالا رفتن سن ازدواج، تعارضات زناشویی و خشونت‌های خانوادگی  از نهادهای رسمی منتشر می‌شود که  در جامعه مهم و حساسیت‌برانگیز است.

سرپرست پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاد دانشگاهی درباره اهداف این پژوهش ملی گفت: این طرح پژوهشی با دو هدف اصلی ملی بودن و توصیف وضعیت کل کشور و هم‌چنین شناسایی ابعاد مختلف مسائل مرتبط با خانواده انجام گرفته است. ایده این طرح ملی در گروه تخصصی علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی توسط بنده مطرح شد و پس از آن، در شورای بررسی نهایی طرح‌های جهاد دانشگاهی تصویب شد.

رییس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی افزود: اجرای این طرح پژوهشی به جهاد دانشگاهی واحد البرز سپرده شد. سازمان برنامه و بودجه کشور همکار اصلی ما در این پیمایش بود و این سازمان از لحاظ مالی به این طرح پژوهشی بسیار  کمک کرد.در این پیمایش، وزارت بهداشت، سازمان بهزیستی، معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری، معاونت پیشگیری قوه قضائیه و وزارت علوم هم با ما همکاری کردند.

مدیر علمی پیمایش ملی خانواده  درباره نهادهایی که می‌توانند از یافته‌های این پژوهش استفاده کنند، گفت: همه دستگاه‌هایی که به نوعی به مسائل خانواده مرتبط هستند می‌توانند از نتایج این پژوهش استفاده کنند. مثلا وزارت بهداشت که مسئول سیاست‌های تنظیم جمعیت است می‌تواند از اطلاعات مرتبط با تنظیم جمعیت این پیمایش استفاده کند.آسیب‌های خانوادگی نیز در این پیمایش بررسی شده که این مباحث می‌تواند برای استفاده سازمان بهزیستی، شورای فرهنگ عمومی کشور، معاونت زنان ریاست جمهوری مفید باشد.

فیضی درباره ویژگی‌های این پیمایش ملی گفت: یکی از ویژگی‌های این طرح به عنوان یک طرح ملی این است که یک مسئله خاص را مطرح نکرده است؛ اغلب پژوهش‌هایی که در حوزه خانواده انجام می‌شود یک موضوع خاص مثل طلاق یا تعارضات زناشویی را بررسی می‌کند اما این پژوهش همه‌ی این ابعاد را با هم بررسی کرده و هم چنین برای بررسی این مسائل، از اطلاعات ملی استفاده کرده است.

وی افزود: در این پیمایش ملی، در بحث ازدواج مباحثی مانند نگرش مردم به ازدواج، سن مناسب ازدواج از دیدگاه مردم، اختلاف سنی مناسب زوجین هنگام ازدواج از نظر مردم، معیارهای انتخاب همسر، شیوه‌های آشنایی زوجین، دلایل افزایش سن ازدواج، اهمیت برگزاری مراسم‌های ازدواج بررسی شده است.در ابعاد دیگر این پیمایش، نگرش‌های جنسیتی، ساختار قدرت در خانواده، روابط خانوادگی، رضایت از ابعاد مختلف زندگی، اعتماد در خانواده‌ها، شیوه‌های تربیت فرزندان، موارد اختلاف و شیوه‌های حل اختلاف زوجین، مسائل جنسی، خشونت فیزیکی، اقتصادی،روانی و کلامی هم بررسی شده است. همه‌ی دستگاه‌هایی که نقش اجرایی یا سیاست‌گذاری در حوزه خانواده دارند می‌توانند از یافته‌های این پیمایش استفاده کنند. علاوه بر آن، از آن‌جایی که اطلاعات این پیمایش بسیار دقیق است، می‌تواند منبع اطلاعات برای فعالیت‌های علمی محققان باشد.

عضو هیئت‌علمی جهاد دانشگاهی در پایان درباره دیگر پژوهش‌های علوم انسانی جهاد دانشگاهی گفت: به جز موضوع خانواده، پیمایشی در حوزه گردشگری در مشهد انجام شده است. علاوه بر آن، پیمایش ملی هویت ایرانیان در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی در حال اجرا است.همچنین پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های جوانان در پژوهشکده فرهنگ و هنر و معماری جهاد دانشگاهی در حال انجام است.پیمایش ملی سنجش فضای سرمایه‌گذاری اقتصاد ایران در پژوهشگاه علوم انسانی جهاد دانشگاهی در حال برگزاری است. به طور کلی  حدود 10 تا 15 طرح ملی پژوهشی در جهاد دانشگاهی در حال پیگیری است که به مرور گزارش‌های آن منتشر می‌شود.

براساس آن چه که در پیش گفتار این پیمایش آمده است پیمایش ملی حاضر تلاش کرده  تا ابعاد مختلف خانواده (شامل ابعاد رفتاری و نگرشی) را برای اولین بار در سطح کشور در قالب یک طرح جامع مورد مطالعه و بررسی قرار دهد. اجرای این پیمایش ملی می تواند مبنایی برای ادامه موج های بعدی فراهم کند و بر این اساس داده‌های لازم را برای شناخت و رصد تحولات حوزه خانواده فراهم کند.

انتهای پیام

منبع: خبرگزاری ایسنا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *